Warunki dopuszczenia do egzaminu czeladniczego
Warunki dopuszczenia do egzaminu czeladniczego określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia dnia10 stycznia 2017 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz.U. z 2017 r., poz. 89), z późn. zm.,którego § 5 brzmi:
Do egzaminu czeladniczego izba rzemieślnicza dopuszcza osobę, która spełnia jeden z następujących warunków:
- ukończyła naukę zawodu u rzemieślnika jako młodociany pracownik oraz dokształcanie teoretyczne młodocianych pracowników w szkole lub w formach pozaszkolnych;
1a) jest uczniem klasy III branżowej szkoły I stopnia, w której realizuje dokształcanie teoretyczne młodocianych pracowników, oraz młodocianym pracownikiem zatrudnionym w celu nauki zawodu u rzemieślnika; - posiada świadectwo ukończenia gimnazjum albo ośmioletniej szkoły podstawowej oraz ukończyła kształcenie ustawiczne w formie pozaszkolnej, dotyczące umiejętności zawodowych wchodzących w zakres zawodu, w którym zdaje egzamin;
- jest uczestnikiem praktycznej nauki zawodu dorosłych, o której mowa w art. 53c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy;
- posiada świadectwo ukończenia gimnazjum albo ośmioletniej szkoły podstawowej i co najmniej trzyletni okres wykonywania zawodu, w którym zdaje egzamin;
- posiada świadectwo ukończenia szkoły ponadpodstawowej, dotychczasowej szkoły ponadgimnazjalnej albo szkoły ponadpodstawowej działającej w systemie oświaty przed dniem 1 stycznia 1999 r., prowadzących kształcenie zawodowe o kierunku związanym z zawodem, w którym zdaje egzamin;
- posiada tytuł zawodowy w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, w którym zdaje egzamin, oraz co najmniej półroczny okres wykonywania zawodu, w którym zdaje egzamin;
- posiada świadectwo ukończenia gimnazjum albo ośmioletniej szkoły podstawowej oraz zaświadczenie o zdaniu egzaminu sprawdzającego lub świadectwo potwierdzające kwalifikację w zawodzie lub certyfikat kwalifikacji zawodowej, a także co najmniej roczny okres wykonywania zawodu, w którym zdaje egzamin, po uzyskaniu zaświadczenia o zdaniu egzaminu sprawdzającego lub świadectwa potwierdzającego kwalifikację w zawodzie lub certyfikatu kwalifikacji zawodowej.
Przebieg egzaminu czeladniczego
Egzamin czeladniczy składa się z dwóch etapów: praktycznego i teoretycznego. Etap teoretyczny składa się z części pisemnej i z części ustnej.
Kandydat zgłasza się na każdy etap egzaminu z dowodem osobistym lub innym dokumentem ze zdjęciem potwierdzającym jego tożsamość.
Czas trwania etapu praktycznego nie może być krótszy niż 120 minut i nie może być dłuższy niż 24 godziny łącznie w ciągu trzech dni. Etap praktyczny odbywa się u pracodawców lub w warsztatach szkoleniowych.
Etap teoretyczny egzaminu odbywa się w Wielkopolskiej Izbie Rzemieślniczej w Poznaniu lub w Biurach Pełnomocnika Izby w Pile, Lesznie i Koninie albo w innych jednostkach egzaminacyjnych podczas sesji wyjazdowych.
Etap teoretyczny rozpoczyna się od części pisemnej, która polega na rozwiązaniu testu wyboru. Kandydat udziela odpowiedzi na pytania z zakresu następujących tematów:
- rachunkowość zawodowa,
- dokumentacja działalności gospodarczej,
- rysunek zawodowy,
- zasady bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej,
- podstawowe zasady ochrony środowiska,
- podstawowe przepisy prawa pracy,
- podstawowa problematyka z zakresu podejmowania działalności gospodarczej i zarządzania przedsiębiorstwem.
Każdy zdający otrzymuje zestaw pytań egzaminacyjnych posiadający określony numer. Na każdy wyżej wymieniony temat udziela odpowiedzi na 7 pytań. Każde pytanie zawiera trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.
Po wystawieniu ocen z części pisemnej egzaminu rozpoczyna się część ustna, która polega na udzieleniu przez zdającego odpowiedzi na pytania z zakresu następujących tematów:
- technologia,
- maszynoznawstwo,
- materiałoznawstwo.
Zdający losuje zestaw pytań, następnie przygotowuje się do udzielenia odpowiedzi przez około 10 minut i po zaproszeniu przez zespół egzaminacyjny do stołu komisji przystępuje do udzielenia odpowiedzi. Odpowiedziom tym przysłuchuje się cały zespół egzaminacyjny, który wspólnie ustala oceny za odpowiedzi na poszczególne pytania. Czas trwania części ustnej nie może być dłuższy niż 30 minut. Każdy zestaw pytań ustnych składa się z 3 oddzielnych zestawów obejmujących po 3 pytania z każdego tematu. Po sporządzeniu przez sekretarza protokołów z egzaminu wszyscy uczestnicy składają podpisy.
Na zakończenie etapu teoretycznego egzaminu następuje poinformowanie o zakończeniu tego etapu bez ogłaszania wyniku egzaminu. Ogłoszenie wyniku egzaminu w przypadków uczniów III klasy szkoły branżowej I stopnia nastąpi do końca roku szkolnego nie później niż pierwszego dnia roboczego września.
Uczniowie III klasy szkoły branżowej I stopnia w dniu etapu teoretycznego egzaminu dodatkowo uzyskają zaświadczenie o przystąpieniu do egzaminu czeladniczego, które upoważnia do odbioru świadectwa ukończenia szkoły. W przypadku niezłożenia w szkole w/w zaświadczenia o przystąpieniu do egzaminu czeladniczego do końca roku szkolnego, uczeń będzie powtarzał ostatnią klasę szkoły.
Osoby, które zdały egzamin, otrzymują świadectwo czeladnicze. Osoby, które nie zdały egzaminu, otrzymują szczegółową informację na temat ocen za poszczególne zadania i tematy egzaminacyjne. Zdający, który uzyskał negatywny wynik egzaminu ma prawo przystąpić do egzaminu poprawkowego obejmującego to zadanie lub zadania, albo/i ten temat lub tematy, z których otrzymał ocenę niedostateczną. Na wniosek zdającego egzamin poprawkowy może obejmować cały etap albo odpowiednio część pisemną lub część ustną etapu teoretycznego.
W celu przystąpienia do egzaminu poprawkowego kandydat powinien złożyć do Izby informację o wyniku końcowym egzaminu, wypełniony wniosek o dopuszczenie do egzaminu oraz dowód potwierdzający wniesienie opłaty za egzamin poprawkowy.